• Homepage - Tekstuele versie
• Creatieve vlamingen - Tekstuele versie
• Inspiradar - Tekstuele versie
• HR toolbox - tekstuele versie

HR toolbox - tekstuele versie

Rekruteer creatief talent

Organisaties die op de arbeidsmarkt worden getypeerd als creatieve en innovatieve bedrijven trekken makkelijker creatief talent aan. Daarom is het belangrijk om het creatieve karakter van uw organisatie (sterk en consequent) uit te spelen in uw externe communicatie. Bedrijfsbrochures, website, jobadvertenties, klantenevents, …: hoe creatiever die worden uitgewerkt, hoe groter de kans dat u als een creatieve organisatie zal worden gezien.
In een tweede fase is het belangrijk om uit de (hopelijk sterk toegenomen) instroom van creatief talent de meest geschikte profielen te selecteren. Om dit proces beter te laten lopen stellen we volgende kritische factoren voor:

• Kritische succesfactoren
  • Duidelijk beeld creëren van wat creativiteit binnen uw organisatie betekent en dit vertalen naar concreet gedrag binnen bepaalde functies of functiegroepen. Op die manier wordt “creativiteit” tastbaarder en makkelijker te herkennen en aan te sturen.
  • Creativiteit is moeilijk te grijpen en creatieve output nog moeilijker te voorspellen. Doe daarom beroep op verschillende selectiemethodes om dit in kaart te brengen en probeer verschillende partijen bij de selectieprocedure te betrekken. Kandidaten eens “creatief laten uitspatten” als onderdeel van een selectieproef kan hierbij nuttig zijn.
  • Creativiteit heeft vaak te maken met chemie tussen medewerkers, maar is vaak ook de resultante van conflict tussen verschillende perspectieven. Aanwerven met complementariteit binnen het team (achtergrond, opleiding, beroepservaring, …) blijkt daarom vaak nuttig.
• Good practices
  • 'Waterline Principle': Het selecteren van nieuwe werknemers gebeurt door 8 tot 10 personen. Het betrekken van de werknemers bij het selectieproces creëert een buy-in en maakt het vaak mogelijk een betere inschatting te maken van de toegevoegde (creatieve) waarde en "fit" van een kandidaat.
  • Folder Carrièrepaden: Medewerkers kiezen niet alleen voor een specifieke functie, maar ook voor een mogelijke carrière binnen de organisatie. Een folder die de mogelijkheden (ook voor creatieve profielen) op dat vlak verduidelijkt kan hierbij helpen. Ook indien niet alles formeel is uitgewerkt is het belangrijk om mogelijkheden toe te lichten en (indien mogelijk) te illustreren.
  • 'Behavioral evidence': Tijdens het selectiegesprek wordt gepeild naar concrete illustraties van creatief gedrag. Deze ervaringen kunnen zich ook buiten de werkcontext hebben voorgedaan. Hiertoe kan gebruik gemaakt worden van de STAR interviewtechniek die vraagt naar een specifieke situatie, de taak van de kandidaat, zijn actie(s) en het resultaat.
• Aandachtspunten
  • Betrek ook interne werknemers bij het selectieproces
  • Zorg voor een goede communicatie tussen medewerkers
  • Pols naar uitingen van creativiteit, ook in het privé-leven
  • Besteed genoeg aandacht aan de carrièremogelijkheden die binnen de organisatie mogelijk zijn. Dit kan het makkelijker maken om goede (ook creatieve) profielen makkelijker te overhalen voor uw organisatie te kiezen.

Werk aan een creatieve organisatiecultuur

Creatieve of innovatieve organisaties worden weleens omschreven als organisaties met een creatieve cultuur, waarbij innovatie en creativiteit als het ware ‘tussen de muren’ zit. Hieronder worden enkele tools aangereikt om een innovatieve cultuur concreet te maken.

• Kritische succesfactoren
  • Creativiteit en innovatie behoren tot de ‘core values’
  • Binnen de organisatie wordt een context gecreëerd waarin creativiteit actief wordt ondersteund en gestimuleerd.
  • Zoveel mogelijk medewerkers worden betrokken bij de uitbouw van een creatieve cultuur, ook al geeft de eigenlijke functie-inhoud daar niet altijd direct aanleiding toe.
  • Een leercultuur wordt ondersteund aan de hand van leerplatformen
  • Erkennen van de leerwaarde van fouten
• Good practices
  • 'Smoelenboek': Het smoelenboek verzamelt de interpretaties van de werknemers van de waarden van een organisatie. In het smoelenboek wordt niet enkel een foto en contactgegevens van de persoon weergegeven maar ook hoe de werknemer bijvoorbeeld innovatie ziet.
  • 'Wallet cards': De walletcards zijn visitekaartjes die perfect in de portefeuille passen met de waarden van de organisatie erop.
  • Kunstwedstrijd: Bij de kunstwedstrijd wordt een beroep gedaan op lichtbollen of TL-lampen. De werknemers kunnen deze materialen versieren en alle ontwerpen worden in de organisatie opgehangen.
• Aandachtspunten
  • Zorg ervoor dat de werknemers nadenken over een waarde als innovatie. Op die manier voelen ze zich betrokken bij de organisatiecultuur
  • Wanneer visitekaartjes de waarden van de organisatie bevatten, is het belangrijk dat de organisatie deze ook uitdraagt naar haar werknemers
  • Motiveer medewerkers deel te nemen aan wedstrijden met een innovatief tintje. Vier innovatieve successen, hoe klein ook. Schenk er managementaandacht aan.

Bevorder creativiteit met de juiste structuren

De structuren tussen de verschillende functies binnen een organisatie beïnvloeden innovatie en creativiteit. Met betrekking tot een structuur ter bevordering van creativiteit en innovatie kunnen volgende aanbevelingen gemaakt worden.

• Kritische succesfactoren
  • Het hebben van een structuur die open communicatie toelaat
  • Afwezigheid van een te sterke hiërarchie
  • Een dynamische structuur waarbij teams op tijdelijke basis worden samengesteld en de samenstelling ervan ook regelmatig wordt gewijzigd.
• Good practices
  • 'Rooster structuur': De roosterstructuur is een platte matrixstructuur zonder hiërarchie waardoor er ook geen vaste communicatiekanalen zijn. Iedereen kan met iedereen communiceren.
• Aandachtspunten
  • Zorg voor voldoende horizontale structuren doorheen de organisatie
  • Zorg voor voldoende dynamiek. Rotatie van medewerkers over verschillende projecten of projectteams zorgt vaak voor een nieuwe wind of een verfrissend kijk op de dingen.

Stel creatieve teams samen

Niet alleen kan ingespeeld worden op de algemene structuur van de organisatie, ook het groeperen van werknemers kan innovatie en creativiteit bevorderen. Bij het groeperen van werknemers zijn volgende aanbevelingen van belang.

• Kritische succesfactoren
  • De teamleden beschikken over de juiste (eventueel complementaire) vaardigheden of ervaring.
  • Een duidelijk en gedragen doel verhoogt de kans op slagen. Inzicht in groepsdynamica, groepsrollen en interpersoonlijke dynamieken kan helpen bij het creëren van effectieve (creatieve) teams.
  • Beroep doen op crossfunctionele en crossdivisionele teams
  • De maximale grootte van een team is tussen 10 en 12 personen
• Good practices
  • 'Techteams': De techteams zijn virtuele teams door divisies heen. Oplossingen voor eenzelfde probleem kunnen hierdoor gedeeld worden.
• Aandachtspunten
  • Bepaal een duidelijke strategie over hoe teams te sturen. Dit kan door een leidinggevende maar kan eventueel ook door het team zelf. Toon alleszins voldoende interesse in het team. Niet alleen naar het resultaat, maar ook de dynamiek en samenwerking binnen het team.
  • Laat het team duidelijke afspraken maken over de manier van samenwerken. Soms kan het bij aanvang helpen om duidelijke rollen af te spreken en verantwoordelijkheden af te bakenen.
  • Stimuleer deelname aan teamwerk, zeker wanneer dit op vrijwillige basis gebeurd.
  • Zorg ervoor dat teamleden via verschillende kanalen met elkaar kunnen communiceren, zowel virtueel als fysisch

Organiseer jobrotatie

Door medewerkers te roteren over functies wordt vaak een verfrissende dynamiek gecreëerd. Medewerkers worden immers uitgedaagd om opgedane ervaring steeds weer te vertalen naar een nieuwe context. Best practices uit verschillende delen van de organisatie worden op die manier makkelijker gedeeld. Rotatie zorgt er ook voor dat het voor medewerkers ook interessant blijft. Vaak leidt het er ook toe dat er bij de uitwerking van bepaalde projecten al eens sneller van de platgetreden paden wordt uigeweken. Bij het roteren van werknemers is het van belang onderstaande factoren in beschouwing te nemen met het oog op innovatie en creativiteit.

• Kritische succesfactoren
  • Jobrotatie kan niet enkel nationaal maar ook internationaal
  • Werknemers proactief contacteren betreffende interne vacatures
  • Rekening houden met de aanpassingstijd die mensen nodig hebben bij het uitoefenen van een andere functie
• Good practices
  • 'Fellowshipprogramma': Dit programma laat toe om key performers tussen kennisdomeinen te laten verhuizen, en dit zowel nationaal als internationaal
• Aandachtspunten
  • Ga na of de jobs inhoudelijk jobrotatie toelaten
  • Zorg voor een duidelijke communicatie omtrent de fellowshipprogramma’s, zodat men weet dat men zich hiervoor kandidaat kan stellen
  • Geef werknemers de kans om na het volgen van een fellowshipprogramma hun ervaringen te delen

Genereer ideeën en kennis

Een belangrijk punt bij innovatie en creativiteit is het genereren van ideeën. Daarom is het als onderneming van belang om concrete tools hiervoor te voorzien. Volgende praktijken kunnen hierbij helpen.

• Kritische succesfactoren
  • Voldoende trainingen, opleidingen en focusgroepen organiseren
  • Organiseren van brainstormsessies en focusgroepen
• Good practices
  • Ideebox: De ideebox is een tool voorzien via het internet waarbij iedere werknemer ideeën kan droppen met een korte kosten-batenanalyse. Op ieder idee wordt feedback gegeven.
  • 'Brugge concept': Alle werknemers worden voor drie dagen uit de werkcontext gehaald om ideeën met collega’s uit te wisselen.
  • 'Bootcamp': Bij de bootcamp krijgen medewerkers de kans om creatieve ideeën uit te werken tot een businesscase die wordt dan voorgesteld aan collega’s en kan geselecteerd worden om verder te worden uitgewerkt of effectief in praktijk te brengen. Het voordeel van de bootcamp is dat het idee door de werknemers zelf uitgevoerd worden.
• Aandachtspunten
  • Geef duidelijke feedback over de gesuggereerde ideeën
  • Vang werknemers goed op indien hun idee niet aanvaard is
  • Zorg ervoor dat men de mogelijkheid heeft zich als groep af te zonderen om te brainstormen
  • Zorg ervoor dat men de mogelijkheid heeft in een andere dan de werkomgeving samen de komen
  • Spreek door middel van een bootcamp alle groepen van medewerkers aan
  • Zorg ervoor dat het creatief proces tijdens een bootcamp steeds bewaard blijft

Deel kennis in je organisatie

Niet alleen het genereren van nieuwe ideeën is van belang. Ook is het van belang dat er mogelijkheden zijn om de al verworven kennis bij werknemers te delen met collega’s. Verschillende kennismanagementtools behoren hier tot de mogelijkheden.

• Kritische succesfactoren
  • Een duidelijke communicatie over de richting waar de organisatie naartoe wil
  • Voldoende communicatiemomenten inlassen
  • Kennisdeling en ervaringsuitwisseling over hoe processen in andere afdelingen of vestigingen worden georganiseerd
  • Interne conferenties organiseren waarbij interne en externe sprekers presenteren
• Good practices
  • 'Knowledge exchange day': De Knowledge Exchange Day is een uitwissselingsdag die vier keer per jaar wordt georganiseerd.
  • 'Market council': Dit is een verzameling van mensen die verantwoordelijk zijn voor front-end-business met als doel deze te stimuleren data uit te wisselen.
  • 'Technology days': De technology days zijn twee dagen van interne conferentie voor de werknemers. Hier worden ook externe sprekers op uitgenodigd.
  • 'Best practice tool': Een tool ontwikkelt om een idee die door meerdere afdelingen is goed bevonden, als best practice tool te beschouwen.
  • 'Shared spaces': De architectuur van de organisatie voorziet open ruimtes waar werknemers ervaringen kunnen uitwisselen.
• Aandachtspunten
  • Zorg ervoor dat werknemers bereid zijn om informatie uit te wisselen
  • Omschrijf duidelijk goede praktijken, zodat anderen hier beroep op kunnen doen
  • De architectuur van het gebouw laat kennisoverdracht toe

Organiseer implementatie van ideeën

Voor de realisatie van de verworven kennis of ideeën is er tijd nodig om die in praktijk om te zetten. Na het genereren en het delen van kennis is het ook van belang om hier tijd voor te voorzien.

• Kritische succesfactoren
  • Medewerkers hebben tijd om hun ideeën te realiseren
  • Uitwerken van een duidelijke planning in kader van de implementatie van ideeën en hiertoe de nodige middelen voorzien.
• Good practices
  • 'Dabble time': Door middel van de ‘Dabble time’ krijgt een werknemer met een technisch profiel de tijd om zijn/haar kennis te implementeren. Bvb. iemand besteedt 10% van zijn tijd aan een project waar hij of zij gepassioneerd door is.
• Aandachtspunten
  • Bepaal duidelijk welke profielen recht hebben op dabble time

Ontwikkel leiderschap

Een belangrijke dimensie die gerelateerd is aan verschillende andere HR tools is het leiderschap. De relatie tot verschillende HR tools en een aantal goede praktijken zijn in wat volgt weergegeven.

• Kritische succesfactoren
  • Ondersteunen van de innovatieve bedrijfscultuur door voldoende aandacht vanuit het topmanagement.
  • Stimuleren en responsabiliseren van medewerkers en leidinggevenden om deel te nemen aan bestaande HR-initiatieven
  • Duidelijke communicatie tussen leidinggevende en medewerkers
  • Leidinggevenden treden op als coach
  • Regelmatig feedback geven
  • Teams of medewerkers laten ondersteunen door coaches of mentors
• Good practices
  • Innovation leadership award: Het belang van leiderschap in het stimuleren van creativiteit en innovatie wordt door deze award beklemtoond.
• Aandachtspunten
  • Zorg ervoor dat het duidelijk is aan welke eigenschappen een leidinggevende moet voldoen om in aanmerking te komen voor de ‘Innovation Leadership Award’
  • Betrek werknemers bij de nominaties voor de awards

Stel de juiste objectieven

Een belangrijk onderdeel van het performance management is het stellen van objectieven voor de werknemers. De manier waarop dit gebeurt kan immers een belangrijke bijdrage leveren voor het bevorderen van creativiteit en innovatie.

• Kritische succesfactoren
  • Leidinggevenden ondersteunen creativiteit en innovatie en verwerken dit in de objectieven naar de werknemers
  • Duidelijke objectieven. Maak je doelen SMART (specifiek, meetbaar, ambitieus, realistisch en tijdsgebonden)
  • Mogelijkheid om bottom-up objectieven te formuleren
  • Bestaan van zowel individuele als teamobjectieven
• Good practices
  • Stretch targets: Stretch targets kunnen omschreven worden als erg moeilijk te bereiken. Ze lijken succesvol wanneer ze door een team aanvaard worden en wanneer die de nodige middelen en beslissingsbevoegdheid krijgen om drastische veranderingen ook effectief door te voeren.
• Aandachtspunten
  • Aanvaardt als team de stretch targets
  • De doelstellingen zijn verifieerbaar

Geef goed feedback

Een belangrijk onderdeel in het stimuleren van creativiteit en innovatie is de feedback. Onderstaande aanbevelingen geven een idee over hoe feedback optimaal kan bijdragen tot het stimuleren van creativiteit en innovatie.

• Kritische succesfactoren
  • Leidinggevenden erkennen het belang van creativiteit en innovatie en verwerkt dit in zijn/haar evaluatie
  • Duidelijke communicatie over evaluaties
  • Regelmatig feedback geven
• Good practices
  • 360° feedback: Bij de 360° feedback wordt iedereen betrokken bij elkaars evaluatie, ook de klanten. Dus ongeacht de functie geeft iedereen feedback op elkaar.
• Aandachtspunten
  • Betrek verschillende partijen bij feedback en evaluatie
  • Zorg voor coaching met betrekking tot het evalueren

Kijk naar je verloningssysteem

Het inspelen op creativiteit en innovatie door belonen kan door verschillende verloningsinstrumenten in beschouwing te nemen. Het gebruik van deze good practices in combinatie met de aandachtspunten en kritische succesfactoren geven u een beter zicht op het gebruik van belonen als HR tool.

• Kritische succesfactoren
  • Erkenning in het stimuleren van creativiteit en innovatie is van groot belang
  • Creativiteit en innovatie kunnen zowel gebruikt worden als competentie (vaste verloning) of als prestatiecriterium (variabele verloning)
• Good practices
  • 'Contribution/compensation process': Bij dit verloningssysteem wordt niet enkel rekening gehouden met de contributie van het individu maar ook met de ranking van het personeel.
  • Innovatiepremie: De innovatiepremie is een premie voorzien door de overheid. Het kan hierbij zowel om proces- als productinnovatie gaan. Meer info op deze website.
  • 'We did it': Bij dit initiatief kunnen individuen of teams door collega’s naar voor gedragen worden omwille van een belangrijke verwezenlijking.
  • 'Diamond club': De diamond club selecteert 10 ‘key contributors’. Deze 10 werknemers zijn de personen die het best presteren en worden daar ook voor beloond.
  • 'Build a better mouse trap': Dit initiatief is een award die uitgereikt wordt aan de werknemer die het best de waarden van de organisatie in zich draagt.
• Aandachtspunten
  • Verlonen kan op individueel niveau maar ook op teamniveau
  • Focus niet enkel op de implementatie maar ook op de inspanning die geleverd wordt door de werknemers
  • Geef aandacht aan de link financiële verloning - motivatie