De moderne fysica bewijst dat de leegte nooit leeg is. Ze zit vol kwantumfluctuaties en virtuele zijnselementen. De uitdrukking ‘er is niets’ is een contradictio in terminis, want met deze zinsnede plaatst men het niets in het zijn, waardoor het bestaat. Zo ook met het menselijk zwijgen. Zwijgen is goud waard. Wie zwijgt spreekt boekdelen. Het is weinigen gegund. Woorddronkenschap is immers een algemeen verspreide kwaal. Woorden worden steeds meer gebruikt om te verhullen wat men denkt. Een spreker die begrijpelijke dingen zegt, is verondersteld verstrooid te zijn geweest of zich van publiek te vergissen. Toespraken dienen meestal om niets te zeggen. Er moet dringend een wedstrijd worden ingesteld in nietszeggendheid. Van al diegenen die niets te zeggen hebben, zijn de meest aangename mensen diegenen die zwijgen. Moralisten, een klein groepje zonderlingen in een maatschappij waar moreel gehandicapten en ethische kansarmen sterk in aantal toenemen, raden ons aan niet alleen te praten uit ervaring, maar ook te zwijgen uit ervaring. Het eerste evenwel wat een mens doet bij zijn geboorte is schreeuwen en huilen.

De grote filosoof Ludwig Wittgenstein heeft gezegd: ‘Over datgene waarover wij niet kunnen spreken, moeten wij in alle talen zwijgen’. Deze wijze woorden zouden in het halfrond van het parlement in marmer moeten worden gebeiteld. Uiteraard moeten zwijgen en spreken gelijk worden verdeeld tussen mannen en vrouwen. Toch is bewezen dat spreken en zich verspreken vrouwelijk zijn. Terwijl zwijgen en verzwijgen veeleer mannelijk zijn. Een man die zwijgt, weigert, een vrouw die zwijgt, stemt toe. Het verschil tussen een sprekende vrouw en een radio bestaat hierin dat je bij een radio de knop kunt omdraaien. Sommige vrouwen zwijgen wel eens, maar nooit als ze niets te zeggen hebben. Op dit punt vervrouwelijken steeds meer mannen. De geslachten versmelten immers tot unisex. Zwijgen is een argument dat moeilijk te weerleggen is. Eén van de grootste vergissingen die men kan begaan bestaat erin zijn vrouw te onderbreken als zij volop aan het zwijgen is.

Belangrijk ook is het onderscheid tussen een goede diplomaat en een mooie vrouw. Als een goed diplomaat 'ja' zegt, bedoelt hij 'misschien' en als hij 'misschien' zegt bedoelt hij 'neen'. Maar als hij 'neen' zegt is hij geen goed diplomaat. Een mooie, wel opgevoede vrouw, die 'neen' zegt, bedoelt eigenlijk 'misschien' en als ze 'misschien' zegt bedoelt ze 'ja'. Maar als een mooie vrouw 'ja' zegt, met enige aandrang, is ze niet langer goed opgevoed maar wel heerlijk wuft en lichtzinnig. Over dit onderscheid wordt echter best in alle talen gezwegen.

Je moet dus wel leren tweemaal na te denken vooraleer je niets zegt. Om daarentegen iets te zeggen is het best niet betrapt te worden op enigerlei gedachte of idee. Kletsen is een gratis tijdverdrijf, waarbij woordinflatie ontstaat, een vorm van spraakpathologie. In de Belgische politiek is momenteel veel te doen over spagaat, dat is een maximale spreidstand van je benen. Maar steeds meer is er nood aan een verbale spagaat, wat betekent dat je met dezelfde mond op hetzelfde ogenblik totaal twee verschillende standpunten verkondigt. Gelukkig hebben we twee stembanden, wat na training dit soort dyslexie mogelijk maakt. Laten we intussen beseffen dat we vaak moeten zwijgen om gehoord te worden. We weten al lang dat wie alleen is, zich in slecht gezelschap bevindt. Iedereen wordt zwijgzamer als hij ouder wordt. In het algemeen is er ook meer om over te zwijgen. Op een bepaalde leeftijd kan men immers nog enkel goede raad geven, want voor het geven van het slechte voorbeeld is men te oud geworden.

Mark Eyskens
 

Er wordt steeds meer creatief omgegaan met de waarheid. De wereld is ons dorp geworden, Globalistan genaamd. Om te overleven is flexibiliteit van levensbelang. Vooral de waarheid moet worden geflexibiliseerd en in België geregionaliseerd, gecommunautariseerd, gedefederaliseerd, gesplitst, ontbonden en daardoor transparant gemaakt. Het is de waarheid dat de echte waarheid altijd meervoudig is.

In de politiek geldt het Kretenzer syllogisme. “Alle politici zijn leugenaars. Ik ben een politicus. Dus ben ik een leugenaar en lieg ik als ik zeg dat ik een leugenaar ben. Bijgevolg spreek ik de waarheid”. Een politicus is derhalve een wezen dat de waarheid spreekt ook als het liegt. Kiezers zijn keizers. Ieder heeft zijn waarheid. Politici zijn verondersteld al die waarheden op te tellen en er een gemiddelde waarheid uit te distilleren. Of politici de waarheid spreken is trouwens zonder enig belang. Belangrijk is dat de bevolking gelooft dat ze de waarheid spreken. Een overtuiging is weliswaar gevaarlijker dan een leugen. De waarheid verteert moeilijk. Zij moet dan ook met mondjesmaat worden toegediend ten einde indigestie en braaklust te voorkomen. Vooraleer haar toe te dienen moet de waarheid als een siroop tegen de hoest duchtig worden geschud. Zuivere waarheid is meestal giftig. Het is best ze te mengen met halve waarheden, ten einde veritasintoxicatie te vermijden.

De waarheid is schaars. Ze moet dan ook in stukjes worden versneden en gratis aan de behoeftigen worden uitgedeeld. Vooral de moreel gehandicapten zijn de grote sukkelaars in onze samenleving die steeds meer samenloosheid wordt. Het is de waarheid dat de ethische armen nood hebben aan onze prioritaire zorg en samen met de wezen, de invaliden, gepensioneerden en weduwen in de sociale zekerheid dienen opgenomen. De weduwnaars echter hebben recht op verplichte euthanasie. Het is immers een waarheid als een koe dat wie werkt als een paard bewijst dat hij een ezel is. Maar ook deze waarheid moet met een korrel zout worden genomen.

Toch is streven naar waarheid heel belangrijk; denken dat men de waarheid bezit daarentegen is heel gevaarlijk. De waarheid slaat een wonde, waarop ze geen balsem legt. In feite is de waarheid een springlading. Wie de waarheid verkondigt, loopt groot gevaar. Beseft hij die de waarheid spreekt dit ten volle, dan is hij een éénpersoonszelfmoordcommando. De waarheid is te mooi om waar te zijn. De waarheid is echter schoon, ook als ze lelijke dingen toont. Daarom is moderne kunst niet zelden lelijk. Gelukkig is in onze consumptiemaatschappij nu ook de waarheid te koop, vaak afgeprijsd en soms leverbaar op voorafbetaling. Vooral de kranten zijn grote toeleveraars van de waarheid. De waarheid staat steeds in de krant, zelden in het Staatsblad, nooit in een grondwet. Er moet dringend een Ministerie van de waarheid worden opgericht met duizenden ambtenaren en inspecteurs. De minister van de waarheid wordt de meest gehate man van het koninkrijk. De vrouwen zijn ongeschikt voor deze job omdat vrouwen die echte vrouwen zijn en dus minzaam, onhaatbaar zijn. Zelfs in zijn slaap draagt de minister van waarheid best een kogelvrije vest, ook als zijn partner hem vraagt die één keer per week uit te doen als de hoofdpijn niet toeslaat. Dat is trouwens de reden waarom in de schoot van de regering Leterme zelden of nooit geslapen wordt maar steeds gewaakt over de kwetsbare waarheid.

Slapeloosheid grijpt overal om zich heen. Vooral tijdens ochtend- en namiddagvergaderingen blijkt niemand nog de slaap te kunnen vatten, vooral in het parlement. De regering kondigt aan dat zij de uitvinding van een waarheidsserum zal promoten. Dit serum zal onder stroopvorm ter beschikking worden gesteld van de gehele bevolking. En leugendetectoren zullen alom verkrijgbaar zijn onder meer in stations waar de treinen waarheidsgetrouw stipt zullen rijden, in hoofdkwartieren van politieke partijen, televisiestudio's, biechtstoelen, in fondsen voor wetenschappelijk onderzoek en in het Nationaal Instituut voor de statistiek. De nationale leuze: “eendracht baart macht” zal worden vervangen door het postmoderne devies: “niets is waar, ook deze uitspraak niet.”

Mark Eyskens

Economie als wetenschap is niet ontstaan met het beroemde boek van Adam Smith ‘An inquiry into the nature and the causes of the wealth of nations’ (1776), maar wel in het Aards Paradijs. Het is voldoende bekend hoe Adam en Eva geklungeld hebben bij het oplossen van een elementair consumptieprobleem: het rationeel bevredigen van hun behoefte aan appelen. Waarbij zij toen reeds tot het inzicht waren gekomen dat ‘an apple a day keeps the doctor away”. Toen reeds paste Eva het cartesiaanse beginsel: ‘je pense donc je suis’ toe in een eigentijdse interpretatie, wat leidde tot: ‘je dépense donc je suis’. Adam van zijn kant, bloot en blood, en bezwijkend voor de onthullende charmes van Eva, liet zich verleiden.

Sedertdien hebben mannen nog steeds zondige gedachten wanneer zij een vrouw met gulzige lippen in een appel zien bijten of aan een banaan zien proeven. Jahwe liet er echter geen gras over groeien en veroordeelde de eerste twee mensenkinderen tot levenslange dwangarbeid. Dit wilde zeggen: tot economische gedragingen waarbij de mens voortaan dankzij innovatie en creativiteit zou dienen in te staan voor zijn uiteindelijke consumptie en behoeftebevrediging, in het zweet zijns aanschijn. De vrouw echter, afstammelinge van Eva, door zelf te werken en haar transpiratie te verbergen achter haar make up, zou zich heel snel ontvoogden en de triomfen vieren van de evacipatie.

De economische wetenschap is thans uitgegroeid tot een post-paradijselijk paradigma waarbij steeds weer aan de bevolking moet worden uitgelegd dat ze leeft in een wereld van schaarste, dat keuzes moet worden gemaakt die een alternatieve kost met zich brengen, dat taarten maar kunnen worden verdeeld en opgegeten als ze eerst werden gebakken, dat de bomen niet groeien tot in de hemel en dat men geen sociaal paradijs kan bouwen op een economisch kerkhof.

Een econoom die zich populistisch of demagogisch opstelt, is niet langer een econoom die naam waardig. Wel is het zo dat inmiddels de economie niets anders is dan het gezond verstand verduisterd door de wetenschap. Na tientallen jaren speurwerk, wetenschappelijk onderzoek en het toekennen van de Nobelprijs aan heel wat economen, zijn die tot de bevinding gekomen dat de helft van hun theorieën vals is. Het probleem is echter dat zij niet weten welke helft. Magistraten verbergen hun vergissingen achter tralies, geneesheren stoppen ze onder de grond, architecten laten er klimop rond groeien. Economisten echter hebben nooit schuldcomplexen en zijn trots op hun dwaasheden. Economen zijn zeer goed in het voorspellen van het verleden. Wat de toekomst betreft zoals de aanstaande beurs- evolutie, zwijgen ze best in alle talen. Want als ze fouten voorspellen zal niemand het hen vergeven en als ze juist voorspellen zal niemand het zich herinneren.

Dit belet niet dat men zich ongerust dient te maken over naderend economisch onheil dat we enkel zullen kunnen afwenden dankzij onze creativiteit. Het licht dat te zien aan het eind van de tunnel is niet dat van de opgaande zon maar wel de koplamp van een aanstormende alles vernietigende sneltrein. De begroting door de interim-regering neergelegd, is mooi in haar lelijkheid, wat aldus bewijst dat zij een modern kunstwerk is Of de crisis wereldwijd gaat uitbreken, weet geen mens tot het te laat is. Laten we inspiratie halen uit de Chinese schrijfwijze van het woord crisis. In het Chinees wordt “crisis” uitgebeeld door twee vervlochten pictogrammen waarvan het eerste “gevaar” en het tweede “uitdaging” betekenen. Deze combinatie zit vol wijsheid. Laten we versneld Chinees leren. Het zal onze creativiteit aanscherpen. Bovendien zullen wij over 10 jaar allemaal rijden met een Chinese auto en zullen wij de instructies, met name over hoe we hem kunnen opplooien en wegbergen in een handtas, moeten lezen en leren in het Chinees. Het aanleren van het Chinees is een onvervangbare, innoverende taal-spraak oefening. Chinees spreken betekent immers dat je de eerste helft van een zin inslikt en de tweede helft uitspuwt, er zorg voor dragen dat je elk woord zingt in de juiste dodekafonische toonaard. Succes verzekerd.

Mark Eyskens

Iedereen is voor vooruitgang, niemand voor achteruitgang. Maar duidelijk maken wat men met vooruitgang bedoelt is geen eenvoudige zaak. Wellicht moet meer creativiteit worden aan de dag gelegd bij het formuleren van onze visie op vooruitgang. De stijging van het nationaal product wordt vaak bij gebrek aan beters verondersteld te wijzen op vooruitgang. Reeds lang maken economen voorbehoud bij het berekenen van het bruto binnenlands product, louter in termen van opgetelde toegevoegde waarde. Deze methode heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat wanneer ik zou huwen met onze schoonmaakster, ik het BBP in het koninkrijk zou doen dalen. Een op het eerste gezicht onvaderlandse houding die te maken heeft met het feit dat je echtgenote die het huishouden bestuurt - een aartsmoeilijke taak - toch niet geacht wordt in loondienst te zijn bij haar man.

Mijn eigen huishoudelijke creativiteit heeft er trouwens in bestaan, sedert talrijke decennia, in ons huishouden het confederalisme avant-la-lettre toe te passen waarbij ik mij bezighoud met de globalisering in de wereld en zijn consequenties en met de perikelen rond de euro. Mijn echtgenote, die mij overigens verwijt dat ik een te Eurotische opvatting koester over Europa, is bevoegd voor al het overige. Zij heeft volgens de grondwetspecialisten alle restbevoegdheden, als daar zijn: waar wij gaan wonen, welk pak ik moet dragen, waar en wanneer we op vakantie gaan, welke auto ik mag kopen, hoe laat ik 's avonds thuis moet zijn, wat ik mag eten en wat ik allemaal niet mag drinken, en ga zo maar door. Deze bevoegdheidsverdeling zit vol micro-communautaire spitstechnologie en maritale nanotechnologie en is een voorbeeld van extreme binaire inter-individuele solidariteit en confederale samenwerking. Ofschoon mijn vrouw geregeld opmerkt dat economie studeren schadelijk kan zijn voor mijn geestelijke gezondheid. Met deze uitspraak overschrijdt ze echter haar bevoegdheden en zitten we in een bevoegdheidsconflict, eventueel in een belangenconflict, dat zo complex is als het arbitreren van het geruzie over de geluidsnormen boven Brussel en onze beide Vlaamse en Waalse Brabanten.

Mark Eyskens

De zo geroemde kennismaatschappij, waarin wij allen leven en die de voedingsbodem is van de creativiteit, produceert blijkbaar aan een grote paradox. Ze scheidt immers ook heel veel onwetendheid af.

Wij worden overspoeld door informatie, wat leidt tot verregaande desinformatie. De beeldmedia via de lichtbak die Tv heet, brengen enkel het visuele nieuws maar de achterliggende betekenis komt heel moeizaam tot uiting. De toestand wordt nog verergerd door algemene ontlezing, ook in Europa, waar slechts één inwoner op twee af en toe eens een boek leest. De jeugd leest nog nauwelijks kranten .

Een ernstig onderzoek uitgevoerd door het wetenschappelijke tijdschrift EOS kwam onlangs tot ontstellende besluiten wat betreft de afgrondelijke onwetendheid van de leerlingen van het middelbaar onderwijs in de leeftijdsgroep van 14 tot 18 jaar. Eén student op drie schijnt niet te weten dat de aarde rond de zon draait en heeft nooit gehoord van Galilei. Bijna de helft van de jongeren heeft geen benul van de evolutietheorie van Darwin en de wetenschap dat de mens uiteindelijk afstamt van aapachtige wezens. Op een ouderenvergadering waar de ontlezing van jonge mensen werd aangeklaagd, veerde onlangs een verontwaardigde ouder recht, die uitriep: ‘mijn kinderen lezen wel en zelfs heel veel. Namelijk de ondertitels van de tv-programma's, vooral bij de Vlaamse feuilletons waarin een onverstaanbaar taaltje wordt gewauweld’.

Ooit wordt in het koninkrijk de ‘laatste alfabeet’ geboren, man of vrouw, die de allerlaatste zal zijn die nog zal kunnen lezen en schrijven, zonder evenwel te overdrijven. Hij zal behoren tot een infinitesimaal kleine elite, wat hem zeer kwalijk zal worden genomen. Grote protesterende spandoeken zullen worden rondgedragen in onze steden met daarop de zin: ‘weg met de alfabeet’. Gelukkig zullen de manifestanten zelf niet meer kunnen lezen welke slogans ze meedragen.

De antwoorden die door allerlei onderzoekers op nochtans voor de hand liggende vragen worden ingezameld, stofferen een gigantisch blunderboek. Weinigen kennen de huidige voorzitter van de Europese commissie of verwarren die met Angela Merkel. De stichtende vaders van Europa zijn totaal onbekend. De best geïnformeerden citeren de schilder Monet.

Nog steeds 20 procent van de inwoners van ons land kent de eerste minister niet en meent dat Verhofstadt een figuur is die optreedt in het vijfde boek van Harry Potter. Keizer Karel wordt geacht de vader te zijn van koning Albert II, Jean-Luc Dehaene een loodgieter die niet in het zwart werkt, Egmont en Hoorn worden beschouwd als koppensnellers, 21 juli gaat door voor de verjaardag van de geboorte van Manneken Pis, de slag van Waterloo geldt als een slag in het water en Waterloo, geschreven als Waterleau, als de enige tweetalige gemeente van het vaderland. Jezus is dan weer een Palestijnse terrorist die drie dagen voor zijn dood werd dood geschoten en de negende van Beethoven is steevast een jongen.

Slechts 0,81 procent van de Belgen heeft enig samenhangend inzicht in onze federale en regionale instellingen en slechts welgeteld 37 Belgen begrijpen het probleem dat gesteld wordt door BHV. De meeste mensen denken dat Brussel-Halle-Vilvoorde een wielerkoers is gereden van Brussel over Halle tot Vilvoorde en terug.

De huidige golf van onwetendheid heeft echter voor gevolg dat de onwetendheid zich ook uitstrekt tot de onwetendheid zelf. Steeds grotere aantallen miljarden mensen op de aardbol hebben er geen flauw benul van dat zij onwetend zijn, een toestand die uiteindelijk bijdraagt tot de algemene tevredenheid van steeds meer aardlingen. De democratisering van de onwetendheid creëert natuurlijk onbewust een groot zwart gat in het collectieve bewustzijn van de mensheid dat wordt opgevuld door vooroordelen, bijgeloof, creationisme, dogmatisme en fundamentalisme.

Mark Eyskens